Op 1 juni 2026 heeft de staatssecretaris van Financiën de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van diverse onderzoeken en voorgenomen maatregelen naar aanleiding van de evaluatie van de ANBI-regeling. De rode draad in de brief is het voorkomen van oneigenlijk gebruik van de regeling, zonder daarbij goedwillende maatschappelijke organisaties onnodig te belasten.

In deze bijdrage bespreken wij de belangrijkste ontwikkelingen.

Wat verandert er voor (voormalige) ANBI’s?

De meest concrete beleidswijziging uit de brief betreft voormalige ANBI’s.

Het kabinet is voornemens een bestedingsverplichting in te voeren voor instellingen die hun ANBI-status verliezen. Op grond van dit voorstel moet het resterende ANBI-vermogen binnen twee jaar na het verlies van de ANBI-status worden besteed aan een algemeen nuttig doel of worden overgedragen aan een andere ANBI.

Met deze maatregel wil het kabinet voorkomen dat vermogen dat onder het ANBI-regime is opgebouwd langdurig wordt aangehouden zonder dat dit nog ten goede komt aan het algemeen nut.

De staatssecretaris is voornemens deze verplichting per 1 januari 2029 op te nemen in de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen (URAWR).

Ook is onderzocht of een aanvullende fiscale eindheffing, een zogenoemde intrekkingsbelasting, kan worden ingevoerd voor vermogen dat niet tijdig wordt besteed. Hoewel een dergelijke regeling volgens de staatssecretaris technisch mogelijk lijkt, wordt deze vooralsnog niet verder uitgewerkt vanwege de complexiteit en uitvoeringsvraagstukken die daarmee gepaard gaan.

Intensiever toezicht door de Belastingdienst

Een belangrijk onderdeel van de brief betreft de verdere versterking van het toezicht op ANBI’s. Hoewel de ontwikkeling van een digitale ANBI-portal inmiddels in gang is gezet, wordt verwacht dat dit portal pas rond 2030 volledig operationeel zal zijn.

In afwachting daarvan intensiveert de Belastingdienst haar toezichtactiviteiten. Daarnaast wordt ingezet op verbetering van de beschikbare gegevens en verdere samenwerking met de filantropische sector. In dat kader wordt voortgebouwd op het in 2025 gesloten samenwerkingsconvenant tussen de Belastingdienst, Goede Doelen Nederland, het CBF en de Commissie Normstelling.

Behoud fiscale stimulering van giften

De regeling “geven uit de vennootschap” heeft uiteindelijk slechts één jaar bestaan. Nadat deze regeling per 1 januari 2024 werd ingevoerd, is zij alweer per 1 januari 2025 afgeschaft. Het kabinet zal de gevolgen van deze afschaffing meenemen in de evaluatie van de giftenaftrek die voor 2028 staat gepland. Daarnaast heeft het kabinet aangegeven geen verdere stappen te zetten richting een zogenoemde geefsubsidie als alternatief voor de giftenaftrek. Volgens de staatssecretaris blijft het kabinet inzetten op het fiscaal aantrekkelijk houden van giften aan algemeen nuttige instellingen.

Meer aandacht voor groepsbeschikkingen

Om de administratieve lasten voor ANBI’s te beperken, wil de Belastingdienst meer aandacht besteden aan de mogelijkheid van een groepsbeschikking. Daarmee kunnen meerdere met elkaar verbonden instellingen gezamenlijk als ANBI worden aangemerkt.

Volgens het kabinet biedt een groepsbeschikking niet alleen voordelen voor instellingen zelf, maar ook voor informatievoorziening, toezicht en handhaving door de Belastingdienst.

Daarnaast wijst de staatssecretaris op reeds gerealiseerde vereenvoudigingen, zoals de mogelijkheid om een ANBI-beschikking digitaal aan te vragen en het online ANBI-loket voor kleinere organisaties.

Internationale activiteiten en samenwerking met niet-ANBI’s

De staatssecretaris gaat ook in op de mogelijkheden voor ANBI’s om financiële steun te verlenen aan buitenlandse organisaties of instellingen zonder ANBI-status.

Voor steunstichtingen, zoals “Vrienden van”-stichtingen, blijft gelden dat financiële ondersteuning alleen als algemeen nuttig wordt aangemerkt indien de ontvangende instelling zelf over een ANBI-status beschikt.

Voor ANBI’s met een eigen algemeen nuttige doelstelling ligt dit anders. Zij mogen ook organisaties zonder ANBI-status ondersteunen, mits zij aannemelijk kunnen maken dat de middelen daadwerkelijk worden besteed aan hun algemeen nuttige doelstelling. Dat geldt eveneens wanneer sprake is van projecten met een langere looptijd.

De Belastingdienst onderzoekt of aanvullende handvatten kunnen worden ontwikkeld om meer duidelijkheid te bieden over de invulling van deze bewijslast.

Geen aanscherping bestuurseisen

Naar aanleiding van eerder onderzoek is bekeken of het wenselijk is het bestaande beschikkingsmachtcriterium aan te scherpen, bijvoorbeeld door een verplicht minimum van drie bestuurders voor ANBI’s in te voeren.

Hoewel het kabinet erkent dat een groter bestuur kan bijdragen aan onafhankelijkheid en goed bestuur, wordt voorgesteld de huidige regelgeving niet aan te passen. De belangrijkste reden hiervoor is dat slechts een beperkt aantal ANBI’s één of twee bestuurders heeft en dat het bestaande beschikkingsmachtcriterium reeds mogelijkheden biedt om situaties van ongewenste zeggenschap aan te pakken.

Onderzoek naar NSW-landgoederen binnen ANBI-structuren

Verder loopt een verdiepend onderzoek naar situaties waarin NSW-landgoederen worden ondergebracht in een ANBI, terwijl voormalige eigenaren of hun familie op het landgoed blijven wonen.

Volgens het kabinet kan hierbij spanning ontstaan tussen het vereiste dat een ANBI het algemeen nut dient en de aanwezigheid van particuliere belangen. De eerste onderzoeksresultaten worden in de tweede helft van 2026 verwacht.

Deadline ANBI-publicatieplicht nadert

Daarnaast wijzen wij ANBI’s graag op de naderende deadline van 1 juli voor het publiceren van de vereiste ANBI-gegevens op de eigen website. ANBI’s zijn verplicht jaarlijks onder meer hun financiële gegevens, bestuurssamenstelling en beloningsbeleid openbaar te maken. Tijdige en correcte publicatie blijft een belangrijk aandachtspunt, mede gezien de aangekondigde intensivering van het toezicht door de Belastingdienst.

Wat betekent dit voor uw organisatie?

Met deze Kamerbrief bevestigt het kabinet zijn inzet op een verdere versterking van het toezicht op ANBI’s en het voorkomen van oneigenlijk gebruik van de regeling. Tegelijkertijd blijft het kabinet vasthouden aan het belang van fiscale stimulering van filantropie.

Voor ANBI’s is met name de voorgenomen bestedingsverplichting voor voormalige ANBI’s van belang. Deze maatregel kan aanzienlijke gevolgen hebben voor instellingen die in de toekomst hun ANBI-status verliezen of vrijwillig beëindigen.

Heeft u vragen over de gevolgen van deze ontwikkelingen voor uw ANBI, vermogensfonds, familiestichting of andere maatschappelijke organisatie? Neem dan contact op met onze specialisten. Zij denken graag met u mee.